Uzyskanie alimentów na dziecko to kluczowy krok w zapewnieniu mu bezpieczeństwa finansowego i możliwości rozwoju. Proces ten, choć czasami bywa złożony, opiera się na jasno określonych przepisach prawa rodzinnego. Ważne jest, aby zrozumieć poszczególne etapy postępowania, wymagane dokumenty oraz przysługujące prawa. Celem niniejszego artykułu jest kompleksowe przedstawienie ścieżki prawnej prowadzącej do uzyskania świadczeń alimentacyjnych, od momentu podjęcia decyzji o ich dochodzeniu, aż po egzekucję zasądzonych kwot.
Prawo do alimentów wynika z obowiązku rodzicielskiego, który nakłada na każdego z rodziców odpowiedzialność za utrzymanie i wychowanie dziecka. Obowiązek ten nie ustaje nawet w przypadku rozpadu związku partnerskiego czy małżeńskiego. Alimenty mają na celu pokrycie bieżących potrzeb dziecka, takich jak wyżywienie, ubranie, opieka medyczna, edukacja, a także jego rozwój fizyczny i duchowy. Wysokość alimentów jest ustalana indywidualnie, biorąc pod uwagę usprawiedliwione potrzeby uprawnionego oraz zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego.
Pierwszym krokiem w procesie ubiegania się o alimenty jest próba polubownego porozumienia z drugim rodzicem. Często można dojść do porozumienia w kwestii wysokości i terminu płatności świadczeń bez konieczności angażowania sądu. Jeśli jednak taka próba okaże się nieskuteczna lub niemożliwa, konieczne staje się skierowanie sprawy na drogę sądową. Należy pamiętać, że proces sądowy wymaga zgromadzenia odpowiedniej dokumentacji i przygotowania uzasadnienia wniosku.
System prawny w Polsce przewiduje dwa główne tryby dochodzenia alimentów: postępowanie sądowe oraz postępowanie egzekucyjne. Postępowanie sądowe kończy się wydaniem orzeczenia sądowego, które określa wysokość alimentów i częstotliwość ich płatności. Postępowanie egzekucyjne natomiast ma na celu przymusowe ściągnięcie zasądzonych alimentów od rodzica, który uchyla się od płacenia. Zrozumienie tych etapów jest kluczowe dla skutecznego dochodzenia swoich praw.
Kiedy można domagać się alimentów dla dziecka od rodzica
Podstawowym kryterium decydującym o możliwości domagania się alimentów od drugiego rodzica jest istnienie obowiązku alimentacyjnego. Obowiązek ten wynika z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i jest skierowany przede wszystkim na zapewnienie dziecku odpowiednich warunków do życia i rozwoju. Dotyczy on zarówno rodziców będących w związku małżeńskim, jak i tych, którzy pozostają w separacji, rozwiedli się, lub nigdy nie tworzyli wspólnego gospodarstwa domowego.
Oznacza to, że jeśli dziecko nie jest w stanie samodzielnie utrzymać się i zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb, a jego rodzic nie wywiązuje się z obowiązku partycypowania w kosztach jego utrzymania, można wystąpić z roszczeniem o alimenty. Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują szeroki zakres wydatków, od podstawowych, takich jak wyżywienie, odzież, środki higieniczne, po te związane z edukacją (podręczniki, korepetycje, zajęcia dodatkowe), opieką zdrowotną (lekarstwa, zabiegi, wizyty u specjalistów), a także zajęciami pozalekcyjnymi, sportem czy kulturą, które przyczyniają się do jego wszechstronnego rozwoju.
Kluczowe jest wykazanie, że drugi rodzic jest w stanie ponosić ciężar alimentacyjny. Nie chodzi tu jedynie o jego aktualne zarobki, ale także o potencjalne możliwości zarobkowe, kwalifikacje zawodowe, stan zdrowia, a także o inne obowiązki alimentacyjne, które może posiadać wobec innych osób. Sąd analizuje całokształt sytuacji finansowej i życiowej rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.
Warto podkreślić, że możliwość domagania się alimentów istnieje również w sytuacji, gdy rodzice nie byli małżeństwem i nigdy nie mieszkali razem. W takich przypadkach, aby ustalić ojcostwo lub macierzyństwo, może być konieczne przeprowadzenie postępowania o ustalenie ojcostwa lub macierzyństwa. Po ustaleniu rodzicielstwa, otwierają się drogi do dochodzenia świadczeń alimentacyjnych.
Nawet jeśli rodzic w przeszłości dobrowolnie lub na mocy ugody partycypował w kosztach utrzymania dziecka, a obecnie zaprzestał płacenia lub kwoty te są niewystarczające, można ponownie wystąpić z wnioskiem o alimenty lub o zmianę ich wysokości. Podobnie, jeśli sytuacja finansowa rodzica zobowiązanego ulegnie znaczącej poprawie, można domagać się podwyższenia alimentów.
Jakie dokumenty są potrzebne do wniosku o alimenty
Skuteczne złożenie wniosku o alimenty wymaga odpowiedniego przygotowania i zgromadzenia kluczowych dokumentów, które pozwolą sądowi na dokonanie rzetelnej oceny sytuacji. Bez tych dowodów, sąd może mieć trudności z uwzględnieniem żądań, co może skutkować oddaleniem wniosku lub zasądzeniem niższej kwoty niż oczekiwano. Dlatego staranne zebranie materiału dowodowego jest fundamentem pozytywnego rozstrzygnięcia.
Podstawowym dokumentem jest oczywiście sam wniosek o alimenty, który powinien być sporządzony zgodnie z wymogami formalnymi sądu. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające pokrewieństwo z dzieckiem, takie jak skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Jeśli rodzice byli małżeństwem, pomocny może być również skrócony odpis aktu małżeństwa. W przypadku, gdy rodzice nie byli małżeństwem, a ojcostwo zostało ustalone w innym postępowaniu, należy dołączyć orzeczenie sądu w tej sprawie.
Kluczowe jest udokumentowanie usprawiedliwionych potrzeb dziecka. W tym celu należy przygotować szczegółowy wykaz wszystkich wydatków ponoszonych na dziecko. Mogą to być rachunki za zakupy spożywcze, odzież, obuwie, artykuły higieniczne. Niezbędne są również dokumenty dotyczące kosztów związanych z edukacją, takie jak faktury za podręczniki, zeszyty, opłaty za zajęcia dodatkowe, korepetycje, wycieczki szkolne, przedszkole czy żłobek.
- Rachunki i faktury za zakupy artykułów spożywczych, odzieży, obuwia i środków higienicznych.
- Dowody kosztów związanych z edukacją dziecka, w tym opłaty za przedszkole, szkołę, korepetycje, zajęcia dodatkowe, wycieczki szkolne.
- Faktury lub paragony za leki, wizyty u lekarza, rehabilitację, inne świadczenia medyczne.
- Dokumenty potwierdzające koszty związane z zajęciami pozalekcyjnymi, sportowymi, kulturalnymi, które wspierają rozwój dziecka.
- Wyciągi z kont bankowych lub inne dowody potwierdzające wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków na dziecko.
Równie ważne jest udokumentowanie możliwości zarobkowych i majątkowych drugiego rodzica. Jeśli drugi rodzic jest zatrudniony na umowie o pracę, należy postarać się o zaświadczenie o jego zarobkach, najlepiej z ostatnich kilku miesięcy. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, pomocne będą zeznania podatkowe, wyciągi z kont firmowych lub inne dokumenty obrazujące dochody. Należy również uwzględnić ewentualne inne dochody, takie jak wynajem nieruchomości, dywidendy czy świadczenia socjalne.
Jeśli rodzic zobowiązany uchyla się od płacenia alimentów, pomocne mogą być dowody potwierdzające jego zaniedbania, na przykład historia spłat lub brak spłat, korespondencja z drugim rodzicem, potwierdzenia wysłanych wezwań. Warto również przedstawić dowody dotyczące jego stylu życia, jeśli wskazuje on na możliwości finansowe, których nie ujawnia, na przykład posiadanie drogich samochodów, częste wyjazdy czy korzystanie z dóbr luksusowych.
Jak przebiega postępowanie sądowe w sprawie o alimenty
Postępowanie sądowe w sprawie o alimenty, choć wymaga formalności, ma na celu sprawiedliwe ustalenie obowiązku i wysokości świadczeń alimentacyjnych. Rozpoczyna się od złożenia odpowiedniego pozwu lub wniosku do sądu. W zależności od sytuacji, można to zrobić w trybie zwykłym lub w trybie zabezpieczenia alimentów. Tryb zabezpieczenia jest szczególnie istotny, gdy dziecko znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i wymaga natychmiastowego wsparcia.
Pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka. Pozew powinien zawierać dokładne dane stron postępowania, wskazanie żądanej kwoty alimentów, uzasadnienie roszczenia poparte dowodami, a także wskazanie dowodów, które będą przedstawiane w toku postępowania. Do pozwu należy dołączyć wspomniane wcześniej dokumenty, takie jak akt urodzenia dziecka, dowody usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz dowody dotyczące możliwości zarobkowych i majątkowych drugiego rodzica.
Po złożeniu pozwu, sąd doręcza jego odpis drugiemu rodzicowi, który staje się pozwanym w sprawie. Pozwany ma prawo do złożenia odpowiedzi na pozew, w której może przedstawić swoje stanowisko, dowody i argumenty. Następnie sąd wyznacza termin rozprawy. Na rozprawie strony postępowania są przesłuchiwane, a przedstawione dowody są analizowane. Sąd może również przesłuchać świadków, jeśli zostaną oni powołani przez strony lub przez sąd z własnej inicjatywy.
W trakcie postępowania sądowego, sąd ocenia zarówno usprawiedliwione potrzeby dziecka, jak i zarobkowe oraz majątkowe możliwości rodzica zobowiązanego. Pod uwagę brane są wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na wysokość alimentów, takie jak sytuacja zdrowotna stron, wiek dziecka, jego potrzeby edukacyjne i rozwojowe. Sąd dąży do ustalenia takiej kwoty alimentów, która będzie adekwatna do potrzeb dziecka i jednocześnie nie będzie nadmiernie obciążająca dla rodzica zobowiązanego, biorąc pod uwagę jego możliwości.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i wysłuchaniu stron, sąd wydaje wyrok. Wyrok ten może uwzględniać żądanie powoda w całości lub w części, albo oddalić powództwo. W przypadku zasądzenia alimentów, sąd określa ich wysokość oraz termin płatności. Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu drugiej instancji, jeśli strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem.
Jak ustalić wysokość alimentów dla dziecka
Kluczowym elementem każdego postępowania o alimenty jest ustalenie ich wysokości. Prawo rodzinne w Polsce opiera się na zasadzie proporcjonalności, która nakazuje uwzględnienie dwóch głównych czynników: usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentów (czyli dziecka) oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego do alimentacji (czyli drugiego rodzica). Sąd analizuje te dwa aspekty, aby dojść do sprawiedliwego i rozsądnego rozstrzygnięcia.
Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują szeroki zakres wydatków, które są niezbędne do jego prawidłowego rozwoju fizycznego, psychicznego i intelektualnego. Nie są to jedynie podstawowe potrzeby życiowe, takie jak jedzenie czy ubranie. Należy uwzględnić również koszty związane z edukacją dziecka, w tym wydatki na podręczniki, materiały szkolne, korepetycje, zajęcia dodatkowe, wycieczki szkolne, a także opłaty za przedszkole czy żłobek. Ważne są także koszty związane z opieką zdrowotną, czyli wizytami u lekarzy, lekami, rehabilitacją czy profilaktyką.
Ponadto, sąd bierze pod uwagę wydatki związane z rozwojem dziecka, takie jak zajęcia sportowe, muzyczne, artystyczne, zakup instrumentów, sprzętu sportowego, czy opłacenie karnetów na basen. Ważne jest również, aby potrzeby dziecka były adekwatne do jego wieku, etapu rozwoju i indywidualnych cech. Na przykład, potrzeby dziecka w wieku niemowlęcym będą inne niż potrzeby nastolatka.
- Dokładne określenie miesięcznych wydatków na jedzenie i artykuły spożywcze.
- Szacowanie kosztów zakupu odzieży i obuwia na dany sezon.
- Ustalenie wydatków na artykuły higieniczne i kosmetyki.
- Podliczenie kosztów związanych z edukacją dziecka, w tym opłaty za szkołę, korepetycje, zajęcia dodatkowe.
- Zsumowanie wydatków na opiekę medyczną, leki, wizyty u lekarzy specjalistów.
- Określenie kosztów związanych z zajęciami sportowymi i rekreacyjnymi.
- Wskazanie innych wydatków istotnych dla rozwoju i dobrostanu dziecka.
Drugim równie ważnym elementem jest ocena zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica zobowiązanego do alimentacji. Sąd bada jego dochody z pracy, prowadzonej działalności gospodarczej, a także inne źródła dochodu, takie jak wynajem nieruchomości, dywidendy, świadczenia socjalne czy renty. Warto zaznaczyć, że sąd bierze pod uwagę nie tylko faktycznie osiągane dochody, ale również potencjalne możliwości zarobkowe. Oznacza to, że jeśli rodzic ma możliwość podjęcia lepiej płatnej pracy, ale tego nie robi, sąd może uwzględnić to w obliczeniach.
Sąd bierze pod uwagę również inne obowiązki alimentacyjne, które może mieć rodzic zobowiązany wobec innych osób (np. wobec innych dzieci), a także jego stan zdrowia, wiek i wykształcenie. Ostateczna wysokość alimentów jest wynikiem swoistego „ważenia” potrzeb dziecka i możliwości rodzica. Celem jest osiągnięcie równowagi, tak aby dziecko miało zapewnione odpowiednie warunki do życia, a jednocześnie obciążenie finansowe dla rodzica było uzasadnione i możliwe do udźwignięcia.
Jak wygląda egzekucja zasądzonych alimentów przez komornika
Nawet najlepsze orzeczenie sądu o alimentach jest nieskuteczne, jeśli rodzic zobowiązany nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków. W takiej sytuacji kluczową rolę odgrywa postępowanie egzekucyjne, które ma na celu przymusowe ściągnięcie zasądzonych świadczeń. Najczęściej egzekucją zajmuje się komornik sądowy, działający na zlecenie wierzyciela alimentacyjnego.
Pierwszym krokiem w celu wszczęcia egzekucji komorniczej jest złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji do komornika sądowego. Wniosek ten składa się do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego lub miejsce jego zamieszkania. Do wniosku należy dołączyć tytuł wykonawczy, którym w przypadku alimentów jest zazwyczaj prawomocny wyrok sądu zasądzający alimenty, zaopatrzony w klauzulę wykonalności.
Po otrzymaniu wniosku i tytułu wykonawczego, komornik przystępuje do działania. Jego zadaniem jest ustalenie majątku dłużnika alimentacyjnego i doprowadzenie do ściągnięcia należnych świadczeń. Komornik ma szerokie uprawnienia w tym zakresie. Może on m.in.:
- Zwrócić się do pracodawcy dłużnika o zajęcie wynagrodzenia za pracę (tzw. zajęcie komornicze wynagrodzenia). Standardowo komornik może zająć do 60% wynagrodzenia, jednak w przypadku alimentów kwota ta może być wyższa.
- Zająć rachunki bankowe dłużnika i przelać środki na konto wierzyciela.
- Zająć inne wierzytelności dłużnika, np. świadczenia z ubezpieczeń społecznych, emerytury, renty.
- Zająć ruchomości dłużnika, takie jak samochody, meble, sprzęt RTV/AGD, a następnie sprzedać je na licytacji.
- Zająć nieruchomości dłużnika i doprowadzić do ich sprzedaży na licytacji.
Komornik ma również prawo żądać od różnych instytucji i osób informacji o stanie majątkowym dłużnika. Może on zwracać się do urzędów skarbowych, ZUS-u, banków, a nawet do osób trzecich, które mogą posiadać informacje o majątku dłużnika. W przypadku utrudniania przez dłużnika czynności egzekucyjnych, komornik może nakładać na niego grzywny.
Warto zaznaczyć, że istnieje możliwość złożenia wniosku o egzekucję alimentów do funduszu alimentacyjnego, jeśli dłużnik nie płaci alimentów przez określony czas i dochodzi do zaległości. Fundusz alimentacyjny może wypłacać świadczenia do czasu podjęcia przez komornika skutecznych działań egzekucyjnych. Jest to forma zabezpieczenia dla dziecka w sytuacji, gdy egzekucja komornicza okazuje się czasowo nieskuteczna. Egzekucja komornicza jest więc ostatecznym narzędziem, które ma zapewnić dziecku należne mu wsparcie finansowe.
Jak uzyskać alimenty od ojca który pracuje za granicą
Dochodzenie alimentów od ojca pracującego za granicą stanowi wyzwanie ze względu na międzynarodowy charakter sprawy i konieczność stosowania przepisów prawa obcego lub międzynarodowych umów. Proces ten wymaga jednak znajomości odpowiednich procedur, które ułatwiają uzyskanie świadczeń. Polska jako członek Unii Europejskiej, ale także sygnatariusz wielu międzynarodowych konwencji, posiada narzędzia prawne ułatwiające dochodzenie roszczeń alimentacyjnych od obywateli innych państw.
Pierwszym krokiem jest ustalenie, w jakim kraju ojciec dziecka pracuje i mieszka. Ma to kluczowe znaczenie dla określenia właściwej jurysdykcji i prawa, które będzie miało zastosowanie. Jeśli ojciec dziecka mieszka i pracuje w kraju Unii Europejskiej, można skorzystać z rozporządzeń unijnych dotyczących jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach zobowiązań alimentacyjnych. Rozporządzenie Bruksela I bis oraz rozporządzenie o zobowiązaniach alimentacyjnych ułatwiają dochodzenie roszczeń w ramach UE.
W przypadku, gdy ojciec dziecka pracuje w kraju spoza Unii Europejskiej, ale z którym Polska ma zawartą umowę o pomocy prawnej lub konwencję międzynarodową dotyczącą alimentów, również można skorzystać z tych przepisów. Polska ratyfikowała wiele konwencji, które regulują współpracę międzynarodową w sprawach cywilnych, w tym alimentacyjnych. Należy sprawdzić, czy z danym krajem obowiązuje taka umowa.
Jeśli nie ma bezpośrednich przepisów ani umów, nadal istnieje możliwość dochodzenia alimentów na drodze sądowej w Polsce, a następnie ubiegania się o uznanie i wykonanie polskiego orzeczenia o alimentach w kraju, w którym przebywa ojciec. Proces ten polega na uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu polskiego, a następnie złożeniu wniosku o jego uznanie i wykonanie do odpowiedniego organu w obcym państwie. Może to wymagać tłumaczenia dokumentów na język urzędowy danego kraju.
- Ustalenie kraju zamieszkania i zatrudnienia ojca dziecka.
- Sprawdzenie, czy kraj ten należy do Unii Europejskiej.
- Zweryfikowanie, czy Polska ma z tym krajem zawartą umowę o pomocy prawnej lub konwencję o alimentach.
- Złożenie pozwu o alimenty do polskiego sądu, jeśli ojciec ma miejsce zamieszkania w Polsce lub jeśli polskie prawo będzie właściwe.
- Jeśli ojciec przebywa w kraju UE, skorzystanie z europejskiego nakazu alimentacyjnego lub innych rozporządzeń unijnych.
- W przypadku kraju spoza UE, złożenie wniosku o uznanie i wykonanie polskiego orzeczenia o alimentach w tym kraju.
- Skorzystanie z pomocy prawnika specjalizującego się w prawie międzynarodowym lub kontaktu z centralnym organem ds. alimentów w Polsce.
Ważne jest, aby pamiętać o konieczności udowodnienia ojcostwa, jeśli nie zostało ono ustalone w sposób formalny. W przypadku pracy za granicą, szczególnie ważne jest zgromadzenie dowodów na jego zarobki i możliwości majątkowe, co może być trudniejsze ze względu na brak dostępu do zagranicznych dokumentów. W takich sytuacjach pomocne może być zaangażowanie prawnika specjalizującego się w prawie międzynarodowym, który pomoże w przeprowadzeniu postępowania i uzyskaniu niezbędnych dokumentów.
Kiedy można złożyć pozew o alimenty do sądu rodzinnego
Decyzja o złożeniu pozwu o alimenty do sądu rodzinnego jest zazwyczaj podejmowana w sytuacji, gdy próby polubownego rozwiązania sprawy nie przyniosły rezultatu lub gdy drugi rodzic w ogóle nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka. Sąd rodzinny jest właściwym organem do rozpatrywania tego typu spraw, mających na celu ochronę praw dziecka i zapewnienie mu niezbędnych środków do życia. Kluczowe jest zrozumienie, kiedy taka decyzja jest uzasadniona i jakie warunki należy spełnić.
Podstawowym warunkiem do złożenia pozwu jest istnienie obowiązku alimentacyjnego, który wynika z pokrewieństwa i wymaga zapewnienia dziecku odpowiednich warunków do życia i rozwoju. Obowiązek ten spoczywa na obojgu rodzicach, niezależnie od ich stanu cywilnego czy sytuacji życiowej. Jeśli dziecko nie jest w stanie samodzielnie pokryć swoich usprawiedliwionych potrzeb, a rodzic nie wywiązuje się ze swojego udziału, można wystąpić z roszczeniem o alimenty.
Pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dziecka. Nie ma znaczenia, gdzie mieszka rodzic zobowiązany do płacenia alimentów. Jest to tzw. jurysdykcja wyłączna, która ma na celu ułatwienie rodzicowi opiekującemu się dzieckiem dochodzenia jego praw. Wniosek ten może być złożony w każdym czasie, gdy pojawia się potrzeba finansowego wsparcia dziecka.
Sąd rodzinny jest miejscem, gdzie można nie tylko dochodzić ustalenia wysokości alimentów, ale również ich zabezpieczenia na czas trwania postępowania. Wnioskując o zabezpieczenie, można uzyskać tymczasowe świadczenia alimentacyjne, co jest szczególnie ważne w sytuacjach, gdy dziecko znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i wymaga natychmiastowego wsparcia. Wniosek o zabezpieczenie można złożyć wraz z pozwem o alimenty lub osobno, jeśli sytuacja jest nagląca.
- Gdy drugi rodzic nie chce dobrowolnie partycypować w kosztach utrzymania dziecka.
- Gdy drugi rodzic płaci zbyt niskie alimenty, nieadekwatne do potrzeb dziecka.
- Gdy sytuacja finansowa drugiego rodzica uległa znaczącej poprawie i można domagać się podwyższenia alimentów.
- Gdy dziecko osiągnęło pełnoletność, ale nadal kontynuuje naukę i nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać.
- W przypadku, gdy ojcostwo lub macierzyństwo zostało ustalone formalnie lub potwierdzone przez sąd.
- Gdy rodzic opiekujący się dzieckiem ponosi nadmierne, nieproporcjonalne koszty utrzymania dziecka.
- W sytuacji potrzeby uzyskania alimentów na dziecko, które nie ukończyło jeszcze 3 roku życia i wymaga szczególnej opieki.
Złożenie pozwu o alimenty do sądu rodzinnego jest formalnym krokiem, który uruchamia procedury sądowe. Wymaga to przygotowania odpowiedniej dokumentacji, w tym dowodów na potrzeby dziecka oraz możliwości finansowe drugiego rodzica. Sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe, przesłucha strony i świadków, a następnie wyda wyrok, który określi obowiązek alimentacyjny.


